Μια συγκεντρωτική παρουσίαση ερευνών που δημοσιεύτηκε από το Forbes επισημαίνει ότι τα μικροσωματίδια αποτελούν πλέον μία από τις βασικές πηγές ρύπανσης στα αστικά περιβάλλοντα, ενώ οι πιθανές επιπτώσεις τους στην υγεία εξακολουθούν να μελετώνται.
Η φθορά των ελαστικών ως βασική πηγή ρύπανσης
Η φθορά των ελαστικών έχει αναδειχθεί σε μία από τις κύριες αιτίες μικροπλαστικών στον αέρα των πόλεων. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη από Γερμανούς επιστήμονες, περίπου το 65% αυτών των σωματιδίων προέρχεται από την τριβή και τη διάσπαση των ελαστικών κατά την κίνηση των οχημάτων.
Τα σωματίδια αυτά δημιουργούνται κάθε φορά που ένα όχημα κινείται στον δρόμο. Δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι, αλλά υπάρχουν παντού στο αστικό περιβάλλον.
Εκπομπές χωρίς έλεγχο μέχρι σήμερα
Παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχουν θεσπιστεί αυστηρότεροι κανόνες για τις εκπομπές καυσαερίων, τα σωματίδια που δεν προέρχονται από την εξάτμιση, όπως αυτά από τα ελαστικά και τα φρένα, έχουν σε μεγάλο βαθμό μείνει εκτός νομοθεσίας.
Σε ενδιαφέρουν
Αυτό αναμένεται να αλλάξει, καθώς από τον Νοέμβριο του 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εφαρμόσει για πρώτη φορά όρια για αυτές τις εκπομπές, στο πλαίσιο της οδηγίας Euro 7.
Την ίδια στιγμή, η τεχνολογία των κινητήρων έχει μειώσει δραστικά τους παραδοσιακούς ρύπους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα επίπεδα υδρογονανθράκων, οξειδίων του αζώτου και μονοξειδίου του άνθρακα έχουν μειωθεί πάνω από 99% από το 1957 έως το 2020. Ωστόσο, οι εκπομπές από τη φθορά ελαστικών και φρένων δεν έχουν μειωθεί αντίστοιχα.
Πώς δημιουργούνται τα μικροσωματίδια
Κατά τη χρήση τους, τα ελαστικά αναπτύσσουν μικροσκοπικές ρωγμές στην επιφάνειά τους. Με τον χρόνο αυτές μεγαλώνουν και απελευθερώνουν πολύ μικρά σωματίδια, τα οποία διασκορπίζονται στον αέρα.
Η παραγωγή αυτών των σωματιδίων αυξάνεται όταν τα οχήματα είναι βαριά ή κινούνται με υψηλές ταχύτητες. Παράλληλα, η φθορά των φρένων συμβάλλει επίσης σημαντικά στη ρύπανση, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το 27% των συνολικών εκπομπών που σχετίζονται με την κυκλοφορία.
Τι έδειξαν μελέτες σε μεγάλες πόλεις
Η έκταση του προβλήματος επιβεβαιώθηκε και σε μελέτη του Πανεπιστημίου του Τορόντο, όπου για έναν χρόνο συλλέχθηκαν δείγματα αέρα από διαφορετικές περιοχές, από κατοικημένες γειτονιές έως μεγάλους αυτοκινητόδρομους.
Σχεδόν σε όλες τις μετρήσεις εντοπίστηκαν χημικές ενώσεις που σχετίζονται με τα ελαστικά, με υψηλότερες συγκεντρώσεις κοντά σε δρόμους με έντονη κυκλοφορία.
Σε άλλη έρευνα, επιστήμονες από την Ιταλία και τον Καναδά χρησιμοποίησαν λειχήνες για να μετρήσουν τα μικροπλαστικά που μεταφέρονται στον αέρα. Κοντά σε αυτοκινητόδρομο εντοπίστηκαν δεκάδες χιλιάδες σωματίδια ανά γραμμάριο, ενώ όσο αυξανόταν η απόσταση από τον δρόμο, τα επίπεδα μειώνονταν σημαντικά.
Στη Στοκχόλμη, εκτιμήθηκε ότι στο κέντρο της πόλης καταλήγουν κάθε χρόνο περίπου 960 τόνοι σωματιδίων από ελαστικά, σε σύγκριση με μόλις 51 τόνους από τις εξατμίσεις.
Οι επιπτώσεις στην υγεία
Οι επιπτώσεις αυτών των μικροπλαστικών στην υγεία προκαλούν αυξανόμενη ανησυχία. Σύμφωνα με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Λειψίας, οι άνθρωποι εισπνέουν καθημερινά μικρές ποσότητες πλαστικών σωματιδίων, τα οποία μπορούν να φτάσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα.
Άλλες μελέτες συνδέουν την έκθεση σε αυτά τα σωματίδια με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών και αναπνευστικών παθήσεων.
Μια επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2025 εκτιμά ότι στις πόλεις εισπνέονται καθημερινά χιλιάδες τέτοια σωματίδια, ενώ η παρουσία τους σχετίζεται με αύξηση των περιστατικών άσθματος και μεγαλύτερο κίνδυνο για την καρδιά.
Τι αλλάζει και ποιες λύσεις προτείνονται
Η εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας έχει ήδη οδηγήσει την αυτοκινητοβιομηχανία στην αναζήτηση νέων λύσεων, όπως πιο ανθεκτικά υλικά για τα ελαστικά και βελτιωμένα συστήματα φρένων που περιορίζουν τη διάχυση σωματιδίων.
Παράλληλα, το βάρος των οχημάτων παίζει σημαντικό ρόλο. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αν και δεν εκπέμπουν καυσαέρια, είναι συνήθως βαρύτερα λόγω των μπαταριών, γεγονός που αυξάνει τη φθορά των ελαστικών.
Οι ειδικοί προτείνουν απλά μέτρα για τον περιορισμό της έκθεσης, όπως η σωστή πίεση των ελαστικών, η αποφυγή απότομων επιταχύνσεων και φρεναρισμάτων και η διατήρηση απόστασης από δρόμους με έντονη κυκλοφορία. Σε περιοχές με αυξημένη ρύπανση, η χρήση μάσκας μπορεί επίσης να βοηθήσει.
φώτο ninaveter
