Τα τελευταία χρόνια βλέπεις παντού φωτογραφίες με κήπους φτιαγμένους σε παλιά λάστιχα αυτοκινήτου. Τα βάφουν, τα στοιβάζουν, τα γεμίζουν χώμα και φυτεύουν μέσα ντομάτες, φράουλες, μέχρι και πατάτες. Από τη μία λες έξυπνη ανακύκλωση. Από την άλλη εμείς αναρωτιόμαστε είναι όντως ασφαλές;
Η αλήθεια είναι κάπου ανάμεσα. Δεν είναι ούτε εντελώς αθώο, ούτε και άμεση καταστροφή. Είναι κάπου στη μέση. Και καλό είναι να ξέρεις τι παίζει πριν αποφασίσεις.
Γιατί πολλοί χρησιμοποιούν λάστιχα στον κήπο;
Καταρχάς είναι τζάμπα. Σχεδόν παντού μπορείς να βρεις δωρεάν ελαστικά.
- Κρατάνε καλά το χώμα.
- Στοιβάζονται εύκολα για βαθιές ρίζες.
- Το μαύρο χρώμα ζεσταίνεται γρήγορα και βοηθά την ανάπτυξη την άνοιξη.
Πρακτικά, είναι βολικά. Και φαίνονται σαν ωραία λύση για μικρούς χώρους. Το βασικό μας θέμα όμως είναι από τι είναι φτιαγμένα.
Παλιά Λάστιχα: 38 Ιδέες για Γλάστρες Λουλουδιών από Παλιά Ελαστικά
Τι περιέχουν τα λάστιχα αυτοκινήτου;
Τα λάστιχα δεν είναι φτιαγμένα από φυσικά υλικά, αντιθέτως είναι συνθετικά.
Τα λάστιχα περιέχουν:
- Συνθετικό καουτσούκ
- Βαρέα μέταλλα (κυρίως ψευδάργυρο, αλλά και ίχνη μολύβδου)
- Παράγωγα πετρελαϊου
- Σταθεροποιητές και χημικά πρόσθετα
Όλα αυτά βρίσκονται μέσα μέσα στα λάστιχα. Δεν φεύγουν με το που βάλεις χώμα αλλά εξακολουθούν και μένουν.
Πώς περνάνε οι χημικές ουσίες στο χώμα;
Τα λάστιχα φθείρονται από τον ήλιο, τη ζέστη, το κρύο, και την υγρασία.
Με τον καιρό:
- Σπάνε
- Ραγίζουν
- Διαλύονται σιγά σιγά
Και τότε μικρές ποσότητες χημικών ουσιών περνάνε στο χώμα. Στην αρχή η “διαρροή” είναι πολύ μικρή αλλά με τα χρόνια αυξάνεται. Άρα δεν είναι το ίδιο να χρησιμοποιήσεις λάστιχο για έναν χρόνο και το ίδιο για δέκα.
Δεν είναι όλα τα φυτά το ίδιο εκτεθειμένα
Εδώ είναι το πιο σημαντικό κομμάτι. Τα φυτά δεν λειτουργούν το ίδιο με την απορρόφηση.
Λαχανικά με βαθιές ρίζες ή που φυτρώνουν μέσα στο χώμα είναι τα πιο επικίνδυνα
- Πατάτες
- Καρότα
- Παντζάρια
- Κρεμμύδια
- Σκόρδα
- Ραπανάκια
Αυτά μεγαλώνουν μέσα στο χώμα και είναι σε συνεχή επαφή. Αν υπάρχει συσσώρευση μετάλλων, αυτά είναι τα πρώτα που επηρεάζονται.Για μακροχρόνια χρήση λάστιχων, αυτά θεωρούνται η πιο ριψοκίνδυνη επιλογή.
Φυλλώδη λαχανικά (μέτρια επικινδυνότητα)
- Μαρούλια
- Σπανάκι
- Λάχανο
- Ρόκα
Δεν ακουμπάνε μέσα στο χώμα, αλλά οι ρίζες τους απορροφούν στοιχεία. Αν η χρήση είναι πολυετής, υπάρχει συσσώρευση.
Καρποφόρα φυτά (χαμηλής επικινδυνότητας)
- Ντομάτες
- Πιπεριές
- Μελιτζάνες
- Κολοκύθια
- Αγγούρια
- Φασόλια
Ο καρπός αναπτύσσεται πάνω από το έδαφος και συνήθως μεταφέρεται μικρότερη ποσότητα μετάλλων στον καρπό. Για σύντομη χρήση (1–2 χρόνια) θεωρούνται ασφαλής επιλογή.
Ο χρόνος παίζει τεράστιο ρόλο
Αν κάποιος φυτέψει για μία ή δύο σεζόν, ειδικά καρποφόρα φυτά, ο κίνδυνος θεωρείται χαμηλός. Αν όμως τα ίδια λάστιχα μείνουν εκεί 5, 7, 10 χρόνια;
Τότε:
- Το καουτσούκ διαλύεται περισσότερο
- Αυξάνεται η επιφάνεια ρωγμών
- Περισσότερος ψευδάργυρος περνά στο χώμα
Και το πρόβλημα είναι συσσωρευτικό.
Παίζει ρόλο το κλίμα
Σε περιοχές με:
- Πολύ ήλιο
- Υψηλές θερμοκρασίες
- Πολύ υγρασία
Η φθορά γίνεται πιο γρήγορα. Σε πιο ψυχρά μέρη η διαδικασία είναι πιο αργή αλλά εξακολουθεί να συμβαίνει.
Μπορείς να μειώσεις τον κίνδυνο;
Κάποιοι που επιλέγουν να τα χρησιμοποιούν, κάνουν κάποια πράγματα:
- Βάζουν πλαστική επένδυση εσωτερικά
- Τα χρησιμοποιούν μόνο για λουλούδια
- Αλλάζουν χώμα κάθε χρόνο
- Δεν τα κρατάνε για πάνω από 1–2 σεζόν
- Τα βάφουν για να μειώσουν την έκθεση στον ήλιο
Αυτά βέβαια μειώνουν την επαφή και δεν την εξαφανίζουν.
Τελικ είναι ασφαλές ή όχι;
Η ειλικρινής απάντηση;
Δεν είναι ούτε απόλυτα ασφαλές ούτε και πολύ υψηλής επικινδυνότητας.Για προσωρινή χρήση και καρποφόρα φυτά, το ρίσκο φαίνεται χαμηλό. Για μακροχρόνια χρήση και ριζώδη λαχανικά, το ρίσκο αυξάνεται.Το πρόβλημα δεν είναι η πρώτη χρονιά. Είναι τα χρόνια που ακολουθούν.
Το πιο σημαντικό
Δεν χρειάζεται πανικός αλλά γνώση.
Αν κάποιος θέλει προσωρινή λύση σε μικρό χώρο, μπορεί να το δει σαν μεταβατική επιλογή. Αν όμως σκέφτεται μόνιμο λαχανόκηπο για χρόνια, ίσως αξίζει να επενδύσει σε πιο ουδέτερο υλικό.
Στο τέλος της ημέρας, το θέμα δεν είναι να πούμε “καλό” ή “κακό”. Είναι να ξέρεις τι κάνεις και γιατί.
Και κυρίως… να αποφασίζεις συνειδητά.
Αν σου φάνηκε χρήσιμο, στείλ’ το και σε κάποιον που έχει φυτέψει ήδη ντομάτες μέσα σε λάστιχα
Διακοσμητικά πηγάδια από παλιά λάστιχα!
